Jak przygotować miasta na sytuacje kryzysowe, nie tworząc przy tym „martwej” infrastruktury? Odpowiedzi na to pytanie szukali członkowie Komitetu ds. Nieruchomości Krajowej Izby Gospodarczej podczas wizyty studyjnej w Helsinkach. Efektem wyjazdu jest materiał opracowany przez eksperta Komitetu, Łukasza Masztakowskiego – praktyczne podsumowanie doświadczeń kraju, który od dekad konsekwentnie buduje system ochrony ludności.

Finlandia od kilkudziesięciu lat rozwija schrony jako integralny element infrastruktury miejskiej. Nie są one traktowane jako obiekty „na wypadek wojny”, lecz jako część codziennego funkcjonowania miast. W rezultacie w kraju działa dziś ponad 50 tysięcy schronów, które mogą objąć ochroną około 85 proc. mieszkańców.

Jak podkreśla ekspert Komitetu KIG, fiński model opiera się na kilku kluczowych zasadach.

• Po pierwsze – dual-use jako standard. Schrony projektowane są tak, by służyć również w czasie pokoju: jako parkingi, hale sportowe, magazyny, baseny czy sale zabaw. Dzięki temu są regularnie użytkowane i utrzymywane w stałej gotowości, a nie pozostają zamkniętą, zapomnianą infrastrukturą.
• Po drugie – powtarzalność i jednolite standardy techniczne. W całym kraju stosuje się ujednolicone rozwiązania konstrukcyjne, systemy filtracji i wyposażenie. Taka standaryzacja upraszcza projektowanie, obniża koszty i znacząco przyspiesza proces inwestycyjny.
• Po trzecie – integracja z tkanką miejską. Schrony są projektowane pod budynkami mieszkalnymi i usługowymi lub w przestrzeniach podziemnych. Nie zajmują dodatkowych terenów i są dostępne dokładnie tam, gdzie mieszkają ludzie.

Istotnym elementem jest także model odpowiedzialności publiczno-prywatnej. W Finlandii aż 85 proc. kosztów budowy i utrzymania schronów ponoszą właściciele i deweloperzy nowych obiektów. W praktyce oznacza to rozproszenie obciążeń w skali całego społeczeństwa poprzez mechanizmy rynkowe i koszty nieruchomości – bez konieczności budowania systemu wyłącznie z budżetu państwa.

Jak podsumowuje Łukasz Masztakowski, fiński system pokazuje, że spójność regulacyjna, powtarzalność techniczna i mądre rozłożenie odpowiedzialności mogą stworzyć infrastrukturę ochronną działającą skutecznie w skali całego kraju.

Wnioski z Helsinek stanowią dziś ważny punkt odniesienia dla polskiej debaty o nowych regulacjach dotyczących ochrony ludności i obrony cywilnej. To nie tylko inspiracja, ale także dowód, że bezpieczeństwo można projektować w sposób racjonalny, efektywny i trwale wpisany w rozwój miast.